محمد حسن خان اعتماد السلطنه
2361
مرآة البلدان ( فارسى )
از شهرهاى آباد معتبر كرمان . خرما و ميوهاش فراوان . رودخانهاى از داخل شهر مىگذرد . هوايش بسيار گرم است . اصطخرى گويد سكنهء جيرفت عادت خوبى دارند و آن اين است كه خرما و ميوه را كه باد از درخت مىاندازد هرگز جمع نمىكنند و برنمىدارند و از براى فقرا مىگذارند و در وقتى كه بادهاى شديد مىوزد فقرا بيشتر از صاحبان باغها خرما و ميوه جمع مىكنند . اما بايد دانست كه خرما آنجا به قدرى ارزان است كه غالبا صد من به يك درهم به فروش مىرسد . جيرفت در خلافت خليفهء ثانى به دست سهيل بن عدى مفتوح شد و هم او گفته است : و لم تر عينى مثل يوم رايته * بجيرفت من كرمان ادهى و امقرا ارد على الجلى و ان دار دهرهم * و اكرم منهم فى اللقاء و اصبرا ابن حوقل و مهلبى گفتهاند جيرفت شهر بامكنتى است به واسطهء تجارت با خراسان و سجستان . حمد الله مستوفى گويد جيرفت از اقليم سيم است . در تاريخ كرمان آمده به وقت آن كه عبد الله بن عمر عبد العزيز فتح كرمان مىكرد آن موضع بيشهاى بود و در او سباع ضاره بود . لشكر اسلام پاك كردند و ديهها ساختند و هريك به نام بانيش موسوم شد . هوايش گرم است و آبش از ديورود و در او نخلستان بسيار است و خرما ارزان بود . نگارنده گويد جيرفت در چهل و پنج فرسخى شهر كرمان كه به گواشير مشهور بوده واقع است . هوايش گرم و آبش بيشتر از رودخانه و خوشگوار . دو رودخانهء بزرگ كه يكى از جبال بلوك اقطاع مىآيد و آن را هليل رود گويند و يكى از كوهستان ساردويه و آن را شور نامند در وسط صحراى جيرفت به يكديگر وصل شوند و از آن رود بندها بسته و نهرها سوا كرده و هريك را مسمى به اسمى نموده زراعت كنند . قنوات هم در اين بلوك بسيار است . از اول ماه قوس تا آخر حوت جيرفت براى اقامت بهترين اماكن است . زيرا كه در عرض اين مدت هوا معتدل و مرغزارها سبز و نرگس و لالهها شكفته و درختهاى مركبات باردار و هوا تر و تازه